گزارشی از سومین نشست علمی انجمن آینده نگری ایران، ۱۸مهرماه ۹۶

انجمن علمی آینده نگری ایران پیرو برگزاری نشست های علمی خود، سومین نشست علمی را در سال ۹۶ با سخنرانی جناب آقای دکتر مصطفی مهر آیین با موضوع  روایت و آینده ساعت ۱۶:۳۰ تا۱۸:۳۰ روز سه شنبه مورخ ۹۶/۰۷/۱۸ در سالن شورای مرکز مطالعات فرهنگستان علوم برگزارکرد.

در ابتدای جلسه آقای دکتر عبدالرحیم گواهی ریاست محترم انجمن در سخنان کوتاهی ضمن خیر مقدم  به حاضران به نهادینه شدن حضور اعضای انجمن در نشست ها و حضور در مجمع عمومی آذرماه اشاره کردند. در این جلسه آقای دکتر مهرآیین در حوزه روایت و آینده به نقد نگرش های آینده‌پژوهانه در جوامع امروزی پرداخت و گفت: برخورد با آینده طوری که آن را دارای قوانین بدانیم، بشناسیم و کنترل کنیم و در این صورت می توانیم آن را مدیریت کرده و بر آن تسلط یابیم، از نظر من برخورد صحیحی نیست و من برای نقد این نوع آینده نگری در  این جلسه از تفکرات فیلسوفانی مثل امانوئل لویناس و هانا آرنت صحبت خواهم کرد.

دکتر مهرآئین به موضوع پیوند آینده با مرگ از دیدگاه لویناس اشاره کرد و افزود: لویناس معتقد است که مرگ یکی از پدیده هایی است که از انسان سرچشمه نمی گیرد، هیچگاه به او بازنمی گردد و مثل یک راز در بیرون انسان وجود دارد. وی در برابر این ادعا که انسان سوژه داناست که می تواند طبیعت و آینده را تحت کنترل خود داشته باشد، اعتقاد دارد انسان در مواجه با مرگ منفعل محض است و سوژه بودن او زیر سئوال می رود. در واقع مرگ است که در برابر انسان به سوژه تبدیل می شود و سروری و قهرمانی انسان مقابل این حقیقت رنگ می بازد. وی با اشاره به موضوع سخنرانی خود که با واژه “روایت” همراه است، به بحث ارتباط مرگ با مفهوم دیگری و نسبت این مفهوم با روایت پرداخت و گفت: مرگ از جنس دیگری است، “دیگری” نیز از جنس راز است و قابلیت پدیدار و شناخته شدن را ندارد. از این جهت است که لویناس آینده را نیز غیر قابل پیش‌بینی و دست یافتن می داند، زیرا او اعتقاد دارد که آینده از جنس مرگ و در نتیجه “دیگری” است. “دیگری” از نگاه فلسفی دو معنا دارد، یک امری است نامتناهی و خارج از زمان و دو به معنای سیما و چهره انسان های دیگر. لویناس معتقد است که هر انسان دیگری که وجود دارد چون نامتناهی می باشد، همچون آینده، قابل شناخت و دستیابی نیست و از این جهت خودشناسی به شناخت جهان نمی‌انجامد و بزرگترین حیرت انسان در عالم، “دیگری” است! دکتر مهرآئین افزود: لویناس مفهوم “دیگری” را در مفاهیم اخلاقی دنبال می کند و از این جهت به بررسی شرایط اخلاق در زندگی انسانی که دائماً با “غیر” یا “دیگری” رو‌به‌رو می شود، می پردازد. مواجه با دیگران از جنس فهم دیگران نیست، بلکه طبق دیدگاه لویناس از جنس ملاقات و مواجه چشم با چشم است. در نتیجه مواجه “دیگری” با انسان یعنی خلق اخلاق و خلق موقعیت اخلاقی. از این جهت انسان در دنیا تنها نیست، پس انسان مالک جهان و کانون آگاهی جهان نیست و در این دیدگاه یک مفهوم و ارتباط اخلاقی وجود دارد.

 

وی از مرگ و زمان (یا آینده) از مهمترین “دیگری” هایی نام برد که انسان با آن مواجه می شود و تاکید کرد: انسان در برخورد با این راز بزرگ، ناتوان است. آینده و گذشته هر دو به ما می گویند که جهان برای ما نیست، “حال” نیز همینطور است چرا که ما در “حال”، در مواجه با “دیگری” هستیم. در واقع حضور دیگران یعنی نقد انسان، به این معنی که “دیگری”، آینده یا زمان به انسان می گوید یک متفکر، جامعه شناس، روحانی، سیاستمدار و شهروند حق ندارد به خاطر منافع خود جهان دیگران را تخریب کند.

 

وی با اشاره به بحث روایت در موضوع سخنرانی خود گفت: دیگران دو حالت بر انسان عارض می کنند، متفاوت و متعالی اند و از طرف دیگر ضعیف و دچار فقرند. از این جهت انسان در مقابل “دیگری” که به او هم محتاج است و هم می تواند به تعالی برسد، احساس مسئولیت می کند و به همین دلیل است که از دیدگاه لویناس برخورد با دیگران برخورد اخلاقی ایجاد می کند. به اعتقاد او، مهمترین جایی که “دیگری” بر انسان عارض می شود زبان است. در واقع برخورد انسان با امر نامتناهی مثل “دیگری”، تنها از طریق زبان، یا به عبارت دیگر از طریق گفته ها و روایت ها صورت می گیرد؛ چراکه تنها از طریق روایت است که دردها، رنج‌ها، آرزوها، جهان و معرفتِ “دیگری” به انسان منتقل می شود.

دکتر مهرآئین در انتهای سخنرانی خود، روایت از آینده را، روایت دیگران و روایت از “دیگری” ها دانست که تنها از طریق زبان به انسان منتقل می شود و افزود: لویناس معتقد است اینکه توان سخن گفتن وجود دارد یعنی انسان از پیش مورد خطاب قرار گرفته و آنها به صرف داشتن قدرت سخن گفتن، در کنار همدیگر هستند. هانا آرنت نیز اعتقاد دارد تنها چیزی که باعث می شود انسان ها بتوانند زمان خود، چه گذشته، حال یا آینده، را بفهمند روایت کردن است. شرط روایت کردن نیز وجود جامعه و قلمرو عمومی فعال می باشد که هدف آن در جهت منافع جمعی و به اشتراک رسیدن است.

پس از سخنرانی پیرامون موضوع جلسه بین حاضران(حدود۵۰نفر) بحث و تبادل نظر صورت گرفت ودر آخر آقای دکتر عبدالرحیم گواهی با اعطای لوح تقدیر از آقای دکتر مهرآیین قدردانی وتشکر به عمل آوردند.

تهیه وتنظیم دبیرخانه انجمن

photo_2017-10-15_10-51-07

 

 

photo_2017-10-15_10-50-48

 

photo_2017-10-15_10-51-03

 

photo_2017-10-15_10-51-10

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>